كتابهاى او خواننده متوجه مىشود كه مفتى در رشته‌هاى مختلف تخصص داشته است . وى از كودكى شعر مىسرود و به هنگام نگارش تاريخ مانند يك مورخ واقعى استدلال مىكرد . او در زمينهء فقه ، فقيه مطلق و در اصول ، استاد كامل و در علم هيئت محققى ممتاز و در عين حال بسيار ساده و درويش مسلك و دانش‌پرور و اديب و عابد و نيز انسانى كامل بود . ميرزا محمد هادى عزيز در كتاب « تجلّيات » شرح حال مفتى را به‌طور كامل نوشته و شخصيت او را مجسم كرده است . من خود در منزل نجم العلماء دوسه كتابخانه را ديدم كه كتابهاى قلمى مفتى و ساير نوشته‌هاى او به چشم مىخورد ، چنان‌كه بيش از 150 جلد كتاب از او به چاپ رسيده و تعداد زيادى نيز به صورت غير چاپى باقى مانده است . سلطان العلماء او را به سمت مفتى لكنهو نامزد كرد و پادشاه در سال 1261 ه ق او را با لقب « تاج العلماء » و « افتخار الفضلا » ملقب ساخت ، وى دستور العملى در مورد قضاوت و فتاوا تنظيم كرد و براى قضاوت اوده فرستاد . مفتى كتابهاى زيادى در هيئت و فلسفه ، تاريخ و مناظره ، رجال و حديث ، كلام و عقايد ، انشا و مراسلات ، حساب و منطق نوشته بود كه همه در سال پرآشوب 1857 م از بين رفتند . او نيز تا زمانى سرگردان و آواره از وطن بود . در دربار اوده سمت قضاوت داشت و در مدرسهء سلطانيه نيز تدريس مىكرد و از اركان محترم شهر به شمار مىرفت ، ولى بااين‌كه در لكنهو دچار مشكلات شده بود و در شهرهاى عظيم‌آباد ، كلكته ، كانپور ، بنارس ، در سرگردانى به سر مىبرد ، قلم را به زمين نمىگذاشت و آنچه از آثارش از بين رفته بود دوباره جبران كرد . مفتى در آخر عمر در لكنهو سكونت گزيد و بااين‌كه بسيار ضعيف شده بود ، به درس و موعظه ، فعّالانه ادامه مىداد ، متأسفانه با درگذشت فرزند جوانش بعد از پنج ماه در 25 رجب 1306 ه ق / مارس 1889 م در لكنهو درگذشت و در حسينيهء غفران مآب به خاك سپرده شد . فهرست شاگردان مفتى بسيار طولانى است ، مهمترين آنان نجم العلماء و استاد سيد نجم الحسن بودند كه شخص اخير از فضلا به شمار مىرفت و تصانيف مفتى را محفوظ نگهداشت و در انتشار آنها همّت گماشت . فرزندان او عبارتند از : مولانا محمد وزير ؛ مولانا نور الدّين ( درگذشتهء 8 ژوئن 1912 م / 1330 ه ق ) ؛ مولانا سيد حسن ( درگذشته 12 ژوئن 1912 م / 1330 ه ق ) ؛ نور العلماء